Oolong thee wordt vaak omschreven als een thee die zich tussen groene en zwarte thee bevindt. Hoewel dat technisch gezien klopt, doet die beschrijving de veelzijdigheid van Oolong eigenlijk tekort. Oolong heeft een heel eigen karakter, met smaken en aroma’s die kunnen variëren van fris en bloemig tot warm, geroosterd en vol.
De basis voor die rijke diversiteit ligt in het blad zelf, de specifieke cultivar en het terroir waar de theeplant, de camelia sinensis, groeit en uiteindelijk ook in het productieproces. Na het plukken worden de theeblaadjes eerst enkele uren uitgespreid om te verwelken. Tijdens dit proces verliezen ze een deel van hun vocht en worden ze soepel. Vervolgens worden de bladeren voorzichtig geschud, gerold of gekneusd, met de hand of machinaal. Hierdoor breken de celwanden open en komen de sappen in contact met de zuurstof uit de lucht.
Op dat moment begint de oxidatie. De enzymen in het blad reageren met zuurstof, waardoor het blad geleidelijk van groen naar bruin verkleurt. Afhankelijk van de gewenste smaak laat men dit proces korter of langer doorgaan. Bij Oolong varieert de oxidatie doorgaans tussen ongeveer 20 en 80 procent. Juist die grote variatie maakt dat Oolong zoveel verschillende gezichten kent.
Wanneer het juiste oxidatieniveau bereikt is, wordt het proces stopgezet door de bladeren te verhitten. De enzymen worden hierdoor gedeactiveerd en verdere oxidatie wordt voorkomen. Daarna kunnen de bladeren nog worden gerold of gevormd volgens de gewenste stijl. Ten slotte worden ze zorgvuldig gedroogd, zodat de thee goed bewaard kan worden.
Elke stap in dit proces vraagt vakmanschap en ervaring. Samen bepalen ze het unieke karakter van de thee en zorgen ze voor de rijke, complexe smaak van Oolong.

Oolong wordt traditioneel vaak bereid volgens de Gong Fu Cha-methode. Daarbij gebruikt men meestal een gaiwan of een klein theekannetje om de thee in meerdere korte infusies te schenken. Deze manier van zetten laat toe om de verschillende lagen en nuances van de thee geleidelijk te ontdekken. Over de gaiwan lees je meer in een van de vorige blogteksten (klik hier).
Uiteraard kan Oolong ook uitstekend op westerse wijze worden bereid. Daarbij worden doorgaans minder theeblaadjes gebruikt en krijgen deze een langere trektijd. Niet alleen de dosering en trektijd verschillen, ook de gebruikte attributen zijn vaak anders.
Een glazen kan is ook heel geschikt. Het is een waar plezier om de opgerolde theeblaadjes langzaam te zien ontwaken, door het warme water te zien dansen en te zien hoe ze zich geleidelijk volledig ontvouwen.
Hieronder zet ik de traditionele Oosterse bereidingswijze en de Westerse methode overzichtelijk naast elkaar. De vermelde hoeveelheden en trektijden zijn vooral een houvast om van te vertrekken en zeker niet bindend. Thee zetten blijft immers een persoonlijke ontdekkingstocht, waarin volop ruimte is om te experimenteren.

Traditionele oosterse bereidingswijze:
Benodigde accessoires: gaiwan of klein (Yixing) kannetje, uitschenkkannetje, theekopjes, eventueel een zeefje.
Dosering: 5 g oolong thee op 100 ml water (zacht water met geringe droogrest).
Watertemperatuur: tussen 70 en 95°C.
Trektijd: ongeveer 10 seconden.
Meerdere infusies mogelijk.

Westerse bereidingswijze:
Benodigde accessoires: keramieken of glazen theekan, theekopjes, een theefilter (groot genoeg om de blaadjes de nodige ruimte te geven).
Dosering: 2 g oolong thee per 200 ml water (zacht water met geringe droogrest).
Watertemperatuur: tussen 80 en 95°C.
Trektijd: ongeveer 2 tot 3 minuten.
Meerdere infusies mogelijk.

Ingrediënten (voor 1 liter)

2 el Yerba Mate
300 ml kokend water
sap van 1 citroen
ahornsiroop
ongeveer 10 ijsblokjes
takje citroenmelisse

Bereiding

Doe 2 el Yerba Mate in een zeefje of theekan, giet er heet water (net niet kokend) over en laat 10 minuten trekken.
Leg ongeveer 10 ijsblokjes in een maatbeker (inhoud min. 1L) en giet er de gezeefde en nog hete infusie over.
Als de ijsblokjes gesmolten zijn, vul aan tot 1 liter met koud water.
Voeg het citroensap toe en zoet met ahornsiroop naar smaak.

Serveer ijskoud met eventueel wat extra ijsblokjes en een takje citroenmelisse.

Ingrediënten (voor ong. 16 muffins)

Voor het beslag:
150 g bloem
100 g suiker
2 eieren
120 g zachte boter
100 ml kokosmelk
80 g geraspte kokos
1 tl bakpoeder
een snufje zout

Voor de topping:
20 ml kokosmelk
1 tl poedersuiker
1 el kruidenmelange ‘Sterrenhemel‘

Bereiding

De oven voorverwarmen op 175°C en een muffinbakvorm bekleden met papieren bakvormpjes.
Klop de zachte boter met suiker tot een luchtig geheel. Voeg de eieren toe en goed mixen.
De kokosmelk hier doorheen spatelen.
Voeg aan dit mengsel de bloem, bakpoeder en het zout toe, goed mengen. Spatel nu de kokosrasp erdoor.
Verdeel het beslag over de vormpjes en bak 20 minuten.

Laat de muffins volledig afkoelen.
Maak een papje van kokosmelk en poedersuiker. Smeer dit op de muffins en strooi wat van de ‘Sterrenhemel’ erover.

De Chinese theeceremonie.

Begin januari werd ik uitgenodigd in een acupunctuurpraktijk om voor een groep van zestien mensen een Chinese theeceremonie te verzorgen. Een passend moment, want volgens de vijf-elementenleer binnen de traditionele Chinese geneeskunde staat de winter in het teken van het element water en water is onmisbaar voor thee.

Eigenlijk komen tijdens een Chinese theeceremonie, of Gong Fu Cha, alle vijf elementen samen:

• Aarde: de klei en de theekeramiek

• Hout: de theestruik en de theeblaadjes

• Vuur: om het water te verhitten en de klei te bakken tot keramiek

• Metaal: de waterkoker en andere hulpmiddelen

• Water: de drager van de thee

Tijdens de bereiding van de thee ontstaat er een harmonisch samenspel tussen deze elementen. Wat zich in het klein voltrekt tijdens de ceremonie, weerspiegelt eigenlijk een groter geheel: de natuurlijke ordening en voortdurende beweging van het leven zelf.

Het evenwicht tussen de vijf elementen bevordert de stroming van Qi, de levensenergie. De elementen kunnen elkaar voeden en versterken, de zogenoemde voedende cyclus, maar ook reguleren en begrenzen wanneer een element te dominant dreigt te worden, wat men de controlerende cyclus noemt. De elementen zijn dus nooit statisch, maar voortdurend in beweging, op zoek naar balans.

Hoewel Gong Fu Cha op het eerste gezicht een methode lijkt om thee te bereiden, is het in wezen ook een meditatieve handeling. Elke beweging is bewust en draagt bij aan het laten stromen van de Qi. Water speelt hierin een centrale rol. Het wordt niet voor niets de ‘moeder van de thee’ genoemd: het wekt de blaadjes tot leven en laat aroma’s en smaken zich ontvouwen.

De thee voedt op zijn beurt de mens. Hij maakt alert en wakker, maar tegelijk ook kalm en gefocust.

Hoewel het theedrinken in China een veel oudere geschiedenis kent, vindt de Gong Fu Cha zoals we die vandaag kennen haar oorsprong in de Ming-dynastie (1368–1644).

Inhoudelijk werd deze ceremonie gevormd en beïnvloed door drie grote Chinese tradities:

• Confucianisme, met nadruk op respect, etiquette en hiërarchie

• Taoïsme, dat harmonie met de natuur en eenvoud centraal stelt

• Boeddhisme, waarin mindfulness en meditatieve aandacht een belangrijke rol spelen

Praktisch betekende dit onder andere de introductie van het werken met twee kannen en uiterst fijn porselein. Het vroeg, en vraagt nog steeds, veel oefening om de handelingen vloeiend en elegant uit te voeren.

Ook vandaag is Gong Fu Cha een beleving voor alle zintuigen: het luisteren naar het opkokende water, het voelen van de warme kopjes, het zien van de kleuren van de thee bij elke opgieting, het opvangen van de delicate aroma’s uit het geurbekertje, en uiteindelijk de smaak die zich slok na slok verdiept.

Een theeceremonie is zo niet alleen een manier om thee te drinken, maar een moment van afstemming, op jezelf, op elkaar en op de natuurlijke ritmes om ons heen.

Wil je ook een Chinese theeceremonie of Gong Fu Cha organiseren voor een groep mensen, hier bij THEEmuze of op een locatie naar jouw keuze?
Stuur een mail voor meer informatie en om een afspraak te maken >> mail

1. Sprankelende theebloemen

Neem 1 groene theebloem roos – jasmijn per 0,5 l en bereid met zacht water van rond de 80°C. Laat 3 tot 4 minuten trekken.
Verwijder de theebloem en koel de thee af in de koelkast.
Voor het serveren de thee verdelen over enkele glazen en opvullen met gekoeld spuitwater.

2. Sencha on ice

Neem 1 el Sencha Kurumi en bereid deze met 0,5 l zacht water van ongeveer 70°C. Laat 3 minuten trekken.
Verwijder de theeblaadjes of giet over in een maatbeker en voeg vers geperst sap van een halve citroen en rijstsiroop naar keuze toe. Goed roeren.
Serveer in een glas met ijsblokjes en citroenzeste.

3. Creamy Pink

Neem 1 el vruchtenmelange ‘fris & monter’ en bereid met 0,5 l zacht water van ongeveer 95°C. Laat 10 minuten trekken.
Giet de vruchteninfusie door een zeef in een maatbeker met enkele ijsblokjes.
Voeg ahornsiroop naar keuze toe en leng aan met een scheut cocosmelk. Goed roeren (eventueel met een electrisch opschuimertje) en zeer koud serveren.

 

Ingrediënten (voor 1 liter)

2 el Rooibos Earl Grey
300 ml kokend water
sap van 1 citroen
enkele schijfjes verse gember
honing
ongeveer 10 ijsblokjes

Bereiding

Doe 2 el Rooibos Earl Grey samen met de gemberschijfjes in een zeefje of theekan, giet er heet water (net niet kokend) over en laat 10 minuten trekken.
Leg ongeveer 10 ijsblokjes in een maatbeker (inhoud min. 1L) en giet er de gezeefde en nog hete infusie over.
Als de ijsblokjes gesmolten zijn, vul aan tot 1 liter met koud water.
Voeg het citroensap toe en zoet met honing naar smaak.

Serveer ijskoud met eventueel wat extra ijsblokjes, een schijfje citroen en een takje munt.

 

Een gai-wat?

Als je me zou vragen: “Hoe zet je het liefst thee?”, dan is mijn antwoord zonder twijfel: “Met een gaiwan.”
En als je zou vragen: “Wat draai je het liefst uit klei?”, dan zeg ik even overtuigd: “Een gaiwan.”

Dit kleine kopje met bijpassend deksel en schoteltje is bijzonder geschikt voor het bereiden van Chinese thee, of het nu om witte, groene, gele, oolong of pu erh gaat. In de Chinese filosofie staat dit drieluik symbool voor de wereld: het schoteltje vertegenwoordigt de aarde, het kopje de mens, en het deksel de hemel.

De oorsprong van de gaiwan gaat terug tot de Ming-dynastie (1368–1644), toen het nog sancai wan werd genoemd, de “driekleurige kom”, verwijzend naar de typische kleuren van het Tang-aardewerk: groen, amber en wit. Pas in de Qing-dynastie kreeg de gaiwan de vorm zoals we die vandaag kennen.

De gaiwan wordt oa. gebruikt bij de Chinese theeceremonie, Gong Fu Cha en vraagt wat behendigheid en oefening.
De theeblaadjes worden rechtstreeks in het voorverwarmde kopje gelegd, waarna je ze met een draaiende beweging overgiet met heet water. Het deksel helpt om het aroma vast te houden en vertraagt het afkoelen van de thee. Door met het deksel zachtjes te wiegen aan de rand van het kopje, breng je de blaadjes tot leven. Na een korte infusie giet je de thee uit, via een kleine opening tussen kopje en deksel, in een kan of direct in de theekopjes. De blaadjes blijven netjes achter, klaar voor een volgende opgieting.

Het maken van een gaiwan is een werk van precisie en geduld. Elk onderdeel, kopje, schoteltje en deksel, moet apart gevormd worden, en toch als een samenhangend geheel functioneren. De rand van het kopje buigt lichtjes naar buiten zodat je het kunt vasthouden zonder je vingers te branden. Het deksel heeft een subtiel knopje waar je vinger precies houvast vindt.

Als alles goed uit de oven komt en de onderdelen elkaar moeiteloos vinden, is het een waar genoegen om thee te zetten met een gaiwan.

Wil je zelf ook thee bereiden met een gaiwan? Neem eens een kijkje in onze webshop.

Hieronder zie je een kleine selectie van gaiwans die ik in de loop der jaren gemaakt heb in het atelier van THEEmuze.

Theedrinken aan de rand van de Sahara.

Eind april 2025 reisde ik samen met mijn twee zonen door het zuiden van Tunesië. Het werd een fysieke tocht vol contrasten, geuren, verhalen en uitzichten die zich diep in ons geheugen nestelden. We trokken door het ruige landschap van het Dahargebergte, waar de zon fel op de droge aarde brandde en de wind stofwolken langs ons heen blies.

Tijdens onze reis werden we ontvangen door Berbers en Nomaden, mensen die weinig nodig lijken te hebben, maar des te meer geven. Hun gastvrijheid was hartverwarmend, hun maaltijden eenvoudig maar smaakvol, bereid met lokale ingrediënten en veel zorg.

Thee drinken speelt een centrale rol in hun dagelijks leven. De thee die ze schenken, Atay Bena’na’, ook wel Berber Whisky genoemd, is afkomstig uit de bredere traditie van Noord-Afrika en wordt bereid met Chinese Gunpowder-thee, verse munt en royale hoeveelheden suiker.
Het is een drankje dat niet alleen dorst lest, maar ook mensen samenbrengt en verbindt.

Tijdens onze wandelingen langs verlaten grotwoningen en berberdorpen, raakten onze benen geregeld de struiken langs het pad, tijm, rozemarijn, wilde munt, waardoor er een aangename kruidige geur opsteeg: aromatherapie in zijn puurste vorm.
’s Avonds, wanneer we moe maar voldaan onze bestemming bereikten, werd ons thee aangeboden met een lokale toets. De basis bleef dezelfde, maar er werd gul toegevoegd wat het landschap ons onderweg had aangereikt: rozemarijn en tijm.
Voor we de Sahara introkken, dronken we ook thee met verse munt. Een heerlijk uitgebalanceerde smaak: krachtig, kruidig en zoet. Een thee die onze indrukken van het land wondermooi weerspiegelde: stoer, aards en intens.

Ostfriesische theeceremonie.

In het noorden van Duitsland, vlak bij de Nederlandse grens, wordt al sinds de 17de eeuw thee gedronken, veel thee. Vierentwintig kopjes per dag per persoon is er geen uitzondering maar eerder een gewoonte.
In Ostfriesland heeft het theedrinken zich ontwikkeld tot een diepgewortelde traditie, met een eigen ritueel, servies, accessoires en zelfs een eigen theetaal.

Begin maart 2025 trok ik erheen, met een programma dat ik zorgvuldig opgebouwd had rond thee. Drie theemusea en twee Ostfriesische theeceremonies stonden op de planning. Maar voor ik de grens overstak, maakte ik een omweg naar Houwerzijl, in Nederland, waar in De Theefabriek net een tijdelijke tentoonstelling liep over Hella Haasse.
Haar boek De Heren van de Thee, dat het leven van het echtpaar Kerkhoven op een Javaanse theeplantage eind 19de eeuw beschrijft, had me lang geleden al gegrepen, nog voor thee een volwaardige plek in mijn leven kreeg. De tentoonstelling toonde originele documenten, foto’s en persoonlijke bezittingen, en bracht op ontroerende wijze twee eeuwen Java-thee tot leven.

Eenmaal aangekomen in het stadje Norden, waar ik vier dagen verbleef, dook ik in de geschiedenis van thee, van zeilschepen en smokkelroutes tot Pruisische vorsten en fijn porselein.
Het Ostfriesische Teemuseum in Norden en het Bünting Teemuseum in Leer schetsten het verhaal van hoe de thee uit het verre oosten via de Oost-Indische Compagnie zijn weg vond naar Europa, en naar deze regio in het bijzonder.
Tot in de 17de eeuw dronk men hier voornamelijk bier, gewoon water was brak en ongezond. Thee daarentegen smaakte veel beter. Het werd al snel goedkoper dan bier en vond zijn plaats in bijna elk huishouden.
Echter niet iedereen was enthousiast. Frederik II van Pruisen, bijgenaamd ‘de Oude Frits’, vond dat er te veel geld verdween naar geïmporteerde thee. Hij probeerde het drinken van thee te verbieden, wat prompt leidde tot grootschalige smokkel en geheime theekransjes. Twee jaar later werd het verbod ingetrokken. Tegen de kracht van een goed kopje thee was namelijk zelfs hij niet opgewassen.

De Compagnie bracht niet enkel thee maar ook fijn porselein mee uit China, het ‘witte goud’.
Rond 1700 begon men in Thüringen, bij de porseleinmanufactuur Wallendorf in Dresden, eigen theeservies te maken: het befaamde Dresmer Teegood. Twee versies werden geliefd: wit met blauwe decoratie en wit met een rode roos. Een typisch Ostfriesisch theeservies bestaat uit een Kopke en Schöttelke, een Treckpot, stoofje, suiker- en roompot, en een reeks accessoires zoals een Teebüsse, Rohmlepel en Kluntje-Knieper. De thee zelf is een melange van zo’n tien zwarte theesoorten, met Assam als basis, aangevuld met thee uit Ceylon, Java, Sumatra en Darjeeling.

Na al die verhalen werd het tijd om de thee ook echt te proeven, op z’n Ostfriesisch.
In zowel Norden als Leer schoof ik aan bij een gedekte tafel, waar ik ingewijd werd in de Tee-Tied. Eerst een Kluntje, een grote klont kandijsuiker, onderin de tas, gevolgd door een scheut hete thee. Dan, met een zilveren lepel en in tegenuurwijzerzin, een wolkje room langs de rand schenken: ‘n Wulkje Rohm. Niet roeren. De eerste slok, subtiel gelaagd, is een ervaring op zich. De room staat symbool voor het aardse, de thee voor de mens, en het zoete slot voor de hemel.
Uit beleefdheid drink ik op zijn minst drie tasjes, zoals het hoort. Pas als ik het lepeltje dwars over mijn kopje leg, weet mijn gezelschap dat ik voldaan ben.

Met het hoofd vol verhalen en een hart gevuld met thee trok ik nadien naar de Pilsumer vuurtoren, waar ik uitwaaide tussen honderden ‘Nonnenganzen’, met de blik op oneindig en het gevoel even buiten de tijd te zijn beland.

Satemwa – Coffee and Tea- Estate, Malawi 2024.

Het thee- en koffie-estate Satemwa, gelegen in het zuiden van Malawi (Zuid-Oost Afrika), is een betoverende plek met een rijke geschiedenis. Opgericht in 1923 door de Schot Maclean Kay, die een stuk land overnam van een tabaksboer om er thee te verbouwen, wordt het estate vandaag de dag geleid door Alex Kay, de derde generatie van deze gepassioneerde familie. Satemwa staat bekend om zijn hoogwaardige theeën, van witte en groene thee tot oolong en zwarte thee, die met diep respect voor zowel de natuur als de omliggende gemeenschappen worden geproduceerd.

In juni 2024 reisde ik, onder de deskundige begeleiding van Wouter, de marketing en business manager voor Satemwa België, en met een internationale groep van theeprofessionals, naar Malawi. Wij werden hartelijk ontvangen door de theeverwerkers op het estate. We kregen oa inkijk in het maken van Zumba Pearls, een verfijnde witte thee waarvan de blaadjes met de hand tot langwerpige parels worden gerold. Wat voor de lokale theemakers moeiteloos lijkt, perfect gevormde, compacte parels, bleek voor ons een heel ander verhaal. Onze eerste pogingen leverden eerder slordige, opgerolde vormen op dan iets wat op een parel leek, maar de ervaring was even leerzaam als amusant.

De fabriek, die tijdens ons bezoek een relatief rustige periode doormaakte, bood ons een unieke kans om elk detail van het productieproces van dichtbij te volgen. Wat deze ervaring extra bijzonder maakte, was dat we onze zelf geplukte thee na elke stap in het proces konden proeven. Van het eerste stadium, waarin de smaak nog eenvoudig en rauw is, tot de latere stadia waarin de thee complexer, rijker en gebalanceerder wordt. Het was een tastbare les in hoe elke stap, hoe klein ook, bijdraagt aan de kwaliteit en het karakter van het eindproduct.

Het mystieke, adembenemende landschap van Satemwa, de vriendelijkheid van de mensen, de passie van de theeverwerkers en de expertise van Wouter, kon je proeven in elk kopje thee. Deze plek is niet zomaar een estate, maar een harmonieuze ontmoeting tussen mens, natuur en traditie. Een ervaring die ik niet snel zal vergeten.