Vangedi tea, Sri Lanka 2024.

In mei 2024 had ik het geluk om op Sri Lanka een intensieve thee-training te volgen op de theeplantage Amba, gelegen in de provincie Uva in het zuid-oosten van het eiland.
Hier kreeg ik de unieke kans om niet alleen meer te leren over het productieproces, maar ook om het zelf te ervaren.

Eén van de meest bijzondere theesoorten die ik ontdekte, was de Vangedi Tea, ook wel bekend als ‘Thieves Tea’ of ‘Illegal Tea’.
Het verhaal achter deze thee is even fascinerend als de smaak. In vroegere tijden kwam het wel eens voor dat werknemers op de plantage wat theeblaadjes mee naar huis namen. Daar stampten ze de blaadjes in een stenen vijzel, de vangedi, totdat er een papje ontstond van gekneusde bladeren. Het oxidatieproces begon spontaan door de reactie tussen de vochtige blaadjes en de zuurstof in de lucht. Na het drogen kregen de blaadjes een diepe, zwarte kleur en ontwikkelde de thee een intense, dieprode infusie met een uitgesproken moutsmaak. En het bijzondere is: deze traditionele methode wordt vandaag de dag nog steeds gebruikt.

Het stampen in de vijzel is een fysiek intensieve klus die concentratie vereist. Je doet het met twee, elk aan weerskanten van de vijzel staande en elk met een houten stok. Samen moet je het juiste ritme vinden om de blaadjes gelijkmatig te kneuzen. Zelfs de hoek waaronder je de stok houdt, is van belang. Het gewicht van zo’n houten stok verraste me. Dit was geen werk voor ongetrainden.

Na een dag vol plukken, uitsorteren en stampen was ik moe maar voldaan. De fysieke inspanning had iets meditatiefs, en het eindresultaat maakte alles de moeite waard. Bij terugkomst in ons verblijf stond een dampende kop vers gezette thee op ons te wachten. De smaak was intens, warm en rijk, een perfecte beloning voor een dag hard werken.

Sinds mijn oudste zoon heeft leren smeden en we een heuse smidse in onze tuin konden inrichten, groeide er bij mij een stille droom: een theepot maken met een handvat dat we zelf zouden smeden. Een ontmoeting tussen onze twee ambachten.

Dagelijks ervaar ik de fascinatie van iets uit het niets maken: uit een amorfe homp klei, enkel met mijn handen, groeit langzaam een voorwerp op de draaischijf. De lucht, de warmte van de oven en het spel van de elementen voltooien het proces. Klei wordt steen.
Staal vraagt een andere benadering. Smeden is een fysieke, ritmische dialoog met het vuur. De kracht die nodig is, de cadans van hamer op aambeeld, de controle over het steeds veranderende materiaal: het roept een oergevoel op, rauw en tegelijk verfijnd. In tegenstelling tot pottenbakken, waar je rechtstreeks met je handen vormgeeft, werk je hier via tangen, hamers, en het vuur zelf.

Onder de deskundige begeleiding van Casper leerde ik het vuur op gang brengen, het wiel draaiende houden met mijn voeten, het staal precies goed in de hete kolen te leggen, en het op het juiste moment en onder de juiste hoek op het aambeeld te plaatsen. Dan begon het ritmisch kloppen, de juiste cadans vinden, het staal zachtjes maar met kracht dwingen tot een vorm.

Smeden vraagt snelheid én heeft een zekere traagheid tegelijkertijd. Het staal koelt snel af en dan is het niet meer bewerkbaar, maar te heet maken is ook funest. Als er vonken ontstaan op het staal is het stuk verloren en dat betekent opnieuw beginnen.

Een handvat smeden lijkt op het eerste gezicht eenvoudig, maar dat is het allerminst. Symmetrie vinden, kracht én elegantie combineren, en tegelijk zoeken naar een functionele manier om het handvat aan de theepot te verbinden, dat was een serieuze uitdaging. Maar, voilà, het is gelukt.
Het resultaat is nog niet perfect. Er valt nog aan te sleutelen. Maar net zoals bij het pottenbakken, geldt ook hier: oefenen, oefenen en nog eens oefenen. En ondertussen: trots zijn op wat er al is ontstaan, uit vuur, klei en staal.

Bezoek aan Meester Fugetsu – Tokoname, Japan 2023.

In het najaar van 2023 ging een lang gekoesterde droom in vervulling: ik reisde naar Japan, volledig in het teken van thee en theekeramiek.

Onder begeleiding van een Duitse Japanoloog, die ooit afstudeerde met een thesis over Japanse theekeramiek, kreeg ik de kans om een van de meest gerenommeerde pottenbakkers in de buitenwijk van Tokoname te bezoeken: meester Fugetsu Murakoshi. Hij staat bekend om zijn verfijnde kyusu’s, traditionele theepotten met een zijdelings handvat, die zowel elegantie als functionaliteit uitstralen.

Wat me het meest raakte, naast zijn ongelooflijke vakmanschap, was de toewijding waarmee hij de klei voorbereidt. De gebruikte klei, honshudei, wordt gewonnen onder rijstvelden in de streek en is rijk aan ijzer, wat zorgt voor een bijzondere kleurtransformatie: van geelbruin naar een prachtig rood tijdens het bakproces. Deze klei wordt jarenlang bewaard in grote tonnen en wordt regelmatig overgeheveld en gezeefd. Pas wanneer de consistentie perfect is, wordt er mee gedraaid op de draaischijf.

In zijn piepkleine atelier, waar hij in kleermakerszit op de houten vloer werkt, brengt meester Fugetsu elk onderdeel van een theepot tot leven. Onder zijn handen lijkt de klei moeiteloos tot een harmonieus geheel te transformeren. Zijn ambacht ademt een diep respect voor traditie en natuur, en elke theepot vertelt een eigen verhaal van lichtheid en elegantie.

Het was een onvergetelijke ervaring om zo dichtbij het werk van deze meester te komen, wiens creaties geliefd zijn tot in Europa en Amerika. De rust, precisie en passie in zijn werk weerspiegelen de essentie van de Japanse theecultuur en lieten een diepe indruk op mij achter.

Wil je graag thee uit Japan proeven? Neem een kijkje in onze webshop bij onze groene thees uit Japan of boek een proeverij om de smaken van Japanse thee te leren kennen.

Almazorre, Spaanse pyreneeën, 2023.

Eén week lang meditaties begeleiden, theeproeverijen verzorgen en pottenbaklessen geven, midden in de Spaanse Pyreneeën – er zijn slechtere manieren om je werk te doen. Het leven op de berg waar we verbleven, speelde zich volledig buiten af. De vrouw des huizes schonk ons ochtenden vol energie met haar intense dansworkshops, terwijl haar man, zus en vriendin ons keer op keer verrasten met heerlijke, verse maaltijden.

De dagen werden gedragen door een symfonie van geuren en geluiden. De kruidige en bloemige aroma’s van oa. tijm, rozemarijn en lavendel mengden zich met de zoete geur van overrijpe vijgen, terwijl het zachte geklingel van koebellen uit het dal opstijgt en het tsjirpen van krekels de lucht vulde. Boven ons cirkelden gieren majestueus in de helderblauwe lucht, en onder onze voeten knisperde de warme, droge aarde.

’s Ochtends, na het ontbijt, brachten de meditaties ons in verbinding met elkaar en met deze bijzondere plek. Het was een moment van verstilling en bewustzijn, een diepe ademhaling in het hart van de natuur. In de namiddag zochten we verkoeling door de handen letterlijk in de klei te steken.

Deze week was meer dan een werkverplichting, het was een ervaring die alle zintuigen prikkelde. Hier, op deze berg in de Pyreneeën, voelde ik bevestiging van mijn activiteiten, waarom ik doe wat ik voel dat ik moet doen, omwille van de kracht van eenvoud en verbondenheid.

Ook een theemeditatie of theeproeverij meemaken? Neem een kijkje onder ‘activiteiten‘ en maak een afspraak.

Bezoek aan de Theeplantage Tschanara, Odenthal- Scheuren, DE.

In juli 2023 bezocht ik theeplantage Tschanara in Duitsland. Met de auto reed ik richting het schilderachtige Bergische Land, ten noordoosten van Keulen. Het beloofde een zachte, droge zomerdag te worden, perfect voor een bezoek aan deze bijzondere plek.

Bij aankomst werd ik hartelijk verwelkomd door Wolfgang en zijn Koreaanse vrouw. Mijn blik werd direct getrokken naar de zorgvuldig gesnoeide theestruiken die de helling sierden. Voor me strekte zich een licht glooiend terrein van zo’n 4000 m² uit, op ongeveer 200 meter boven zeeniveau. Hier experimenteert het echtpaar sinds 1999 met theestruiken, oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Korea. Inmiddels groeien er ook planten uit Nepal, Japan, China, India, Nederland, Turkije en Engeland.

Op Tschanara wordt alles met de hand gedaan, een intensief proces dat jaarlijks zo’n kleine 10 kilo thee oplevert. Maar wat ze aan kwantiteit missen, maken ze ruimschoots goed in kwaliteit. De thee die hier geproduceerd wordt, is verfijnd en mild van smaak, met een aangename natuurlijke zoetheid.

Na een boeiende rondleiding over de plantage, waarbij Wolfgang en zijn vrouw hun passie en kennis deelden, was het tijd om te proeven. Hoewel ze zich voornamelijk richten op groene thee, maakten ook hun witte thee, oolong en zwarte thee diepe indruk. Vooral de bloemige, florale tonen van hun witte thee gaven me een bijzondere smaaksensatie.

De proeverij was uitgebreid en interactief, met levendige gesprekken en een uitwisseling van gedachten tussen de deelnemers. Ik ging naar huis met een zakje groene en witte thee, om thuis nog lang te kunnen genieten van de herinnering aan deze bijzondere dag.

https://tschanara-teagarden.de/

Ingrediënten (voor ong. 20 koekjes)

125 g bloem
70 g suiker
75 g koude boter
een snuifje zout
1 ei
12 g zwarte Earl Grey thee

Bereiding

Kneed alle ingrediënten tot een samenhangend deeg.

Vorm 2 rollen van het deeg van ong. 4 cm dik, wikkel deze in folie en laat ze een uur rusten in de koelkast.

Snij schijfjes met een dikte tussen 0,5 en 1cm van de rol en leg de schijfjes op een bakplaat met bakpapier.

(ik heb er met letterstempels nog ‘earl grey’ in geduwd, maar dat vraagt wat meer tijd en geduld)

Bak ze ongeveer 10 minuten in een voorverwarmde oven op 200°C.

Bezoek aan de Theeplantage Het Zuyderblad, Soerendonk, NL.

In september 2022 bezocht ik theeplantage Het Zuyderblad in Soerendonk, op nog geen 60 kilometer van mijn woonplaats. In tijden van corona voelde het al als een heuse reis. Tot dan had ik nooit de kans gehad om een theeplantage van dichtbij te bekijken, en verre reizen naar de oorsprongslanden van thee, zoals China en Japan, zaten er voorlopig niet in.

Toch bood Soerendonk alles wat het hart van een theesommelier begeert. Geen glooiende heuvels gehuld in ochtendmist, waar tropische geluiden van apen en vogels doorklinken, maar wel prachtige, volle theestruiken. De jonge theeknopjes schitterden in het zonlicht, terwijl scharrelende kippen en hinnikende paarden voor een landelijke sfeer zorgden.

Onder de deskundige begeleiding van Linda, de eigenares en theeboerin, leerden we de fijne kneepjes van het plukken. Voorzichtig plukten we ‘two leaves and a bud’ tussen duimnagel en wijsvinger, met het kenmerkende zachte knakgeluid, en verzamelden we ze in onze mandjes. Al snel bleek dat het verzamelen van genoeg blaadjes om de productie te starten een geduldige en tijdrovende klus is.

Na de pluk doorliepen we de verschillende stappen van het productieproces voor het maken van groene thee: het verwelken, wokken, rollen en drogen van de blaadjes. Elke stap bleek cruciaal voor de kwaliteit van het eindproduct. Ik leerde wat het betekent om écht naar de blaadjes te ‘luisteren’. De temperatuur van de wok moest nauwlettend in de gaten worden gehouden; een fractie te heet of te lang, en je kunt een goede groene thee vergeten. Bij het handmatig rollen en ontwarren van de vochtige blaadjes bleef je continu voelen, kijken en ruiken hoe ze van kleur en vorm veranderden. Voor ze de droogmachine ingingen, werden de blaadjes nog eens zorgvuldig bekeken en geprezen om hun schoonheid.

Als afsluiting werden de geproduceerde thees van alle deelnemers naast elkaar gezet voor een blindproeverij. Verrassend hoeveel verschil er was in smaak en uiterlijk, terwijl we toch allemaal dezelfde stappen hadden doorlopen!

Na afloop kreeg mijn zelfgemaakte thee thuis de tijd om te rijpen. Ik moet me inhouden om er niet dagelijks van te genieten; deze thee bewaar ik voor bijzondere gelegenheden. Het bezoek aan Het Zuyderblad was een onvergetelijke ervaring die me niet alleen meer respect gaf voor het ambacht, maar ook een diepe waardering voor de kunst van theeproductie.

Het Zuyderblad

Ochazuke is een traditioneel gerecht uit Japan waarbij gekookte rijst overgoten wordt met groene thee en afgewerkt wordt met enkele hartige toppings.
Het is een eenvoudig, lichte en voedzame maaltijd.

Ingrediënten

1 kopje basmatirijst
1 vel nori (zeewier)
1 tl wit en 1 tl zwart sesamzaad
lente- ui
Japanse groene thee (bv. sencha kurumi, matcha-iri-genmaicha, kukicha)
(maar ook de Zuid-Koreaanse Korea Jeju Sejak Durin is uiterst geschikt)
Toppings naar keuze: ingelegde gember, wasabi, umebushi, zalm of andere (gerookte) vis, gefrituurde uien, zeekraal, …

Bereiding

Kook de rijst volgens productaanwijzingen.

Bereid de thee volgens de instructies op de verpakking of zoals jij hem het lekkerst vindt.

Snij van het nori- vel enkele dunne reepjes.

Rooster de sesamzaadjes kort in een hete pan.

Snipper de lente- ui in stukjes.

Doe de rijst in een diepe kom en schik de nori- reepjes, sesamzaadjes en lente- ui als topping op de rijst.

Serveer en giet voorzichtig de thee over de rijst.

Met de toppings kan je naar hartenlust variëren.

Tea Masters Cup Belgium 2019.

Hoe ik me door enkele collega’s heb laten overhalen om mee te doen aan een wedstrijd voor theesommeliers, is me nog steeds een raadsel. Het stond zeker niet bovenaan mijn verlanglijstje. Maar goed, er was weinig te verliezen, en wat er precies te winnen viel, bleef net zo onduidelijk.

Na wat voorbereidingswerk, dat achteraf toch intensiever bleek dan ik had verwacht, reed ik die zondagochtend in oktober van 2019 met bescheiden verwachtingen naar Kortrijk. De opzet van de wedstrijd was simpel maar uitdagend: vooraf kregen alle deelnemers een lijst van tien theesoorten. Eén daarvan zou op de wedstrijddag gekozen worden, en die moest dan zo perfect mogelijk worden gezet. De jury beoordeelde uiteraard op smaak, maar ook op de zetmethode en het verhaal dat je bij de thee kon vertellen. Daarnaast moest je ook een eigen gekozen thee meebrengen en hetzelfde doen.

Mijn voorbereiding was toch wel een beetje eigenzinnig. Voor elke theesoort had ik een bijpassend theepotje gemaakt en de juiste accessoires gekozen. Het totaalplaatje moest kloppen: als mijn woorden me in de steek zouden laten, dan moest het beeld voor zich spreken.

De gekozen thee bleek een donkere Oolong met een hoge oxidatiegraad, licht muf van geur. Niet bepaald een thee waar je de jury direct enthousiast mee krijgt. Mijn eigen gekozen thee was ook een Oolong, maar met een heel ander karakter: een Nepalese uit de theetuin Jun Chiyabari, met een bloemige, verfijnde smaak.

“Twee Oolongs, dat moet wel lukken,” dacht ik. Het water mocht gerust wat warmer zijn, maar de trektijd moest ik nauwlettend in de gaten houden. Voor de opgelegde Oolong, die al wat ouder was, liet ik de thee iets langer trekken om de vervlogen aroma’s zoveel mogelijk te herstellen. Voor mijn Nepalese Oolong was voorzichtigheid geboden: te lang trekken, en de kenmerkende bloemigheid zou overslaan in wrangheid.

Ik waagde me aan een gedurfde aanpak: twee gaiwans tegelijk voor de donkere Oolong en een apart kannetje voor de Nepalese. De herfstkleuren van de gaiwans en het kannetje sloten perfect aan bij de geuren en smaken van de theeën. Het totaalplaatje voelde harmonieus aan.

Wat me echter het meest van mijn stuk bracht, was mijn eigen stem die door de microfoon galmde. Maar de stiltes tijdens mijn presentatie, en de thee zelf,  brachten het gehoopte evenwicht. De rust en focus die ik in mijn performance legde, gaven precies die zen-uitstraling die indruk maakte op de jury.

Tot mijn grote verrassing mocht ik na afloop de eerste prijs in de categorie ‘Tea Preparation’ in ontvangst nemen. Een symbolische prijs, zo leek het. Maar enkele maanden en heel wat liters thee later, kwam het heuglijke nieuws: de eerste prijs was een reis naar China!

Helaas gooide de uitbraak van corona roet in het eten, en de reis werd nooit werkelijkheid. Wat volgde was een bijzondere oefening in zen blijven, een les die ik dankzij de thee gaandeweg had geleerd.

(Foto: SommelierT)